Din Eğitimi Notu

0 1.367

Eğitim Kavramı

Çeşitli araçlarla belli bir amaca yönelik olarak bilgilerin ve değerlerin aktarılması demektir.

Auguste Comte’nin Üç Hal Kanunu Dediği Evrim Süreci

 1 Teolojik Safha

Olayların nedenleri bu safhada doğaüstü varlıklardır.

  1. Fetişizm: Her şeyin canlı olduğu inancıdır.
  2. Politeizm: Olayları görünmez varlıkların meydana getirdiği inancı
  3. Monoteizm: Varlıkların tek bir irade tarafından yönetilmesi

2 Metafizik Safha

Olaylar soyut kavramlarla açıklanır.

3 Pozitivist Safha

Bu evre Rönesans ile başlar. Olaylar ve olgular sebep sonuç ilişkisine dayanmaktadır. Bundan dolayı dine ve bir Tanrıya ihtiyaç duyulmayacağını savunan bir safhadır.

İnsanlık Dini kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavram insanın nereden gelip nereye gideceğini düşünmeden yaşaması demektir.

İnsanlık Dininin temel ilkeleri şunlardır.

1 Manevi ögeler içermez, Tanrısı insanlıktır

2 Peygamberleri bilim adamlarıdır. Mucizeleri keşf ve icattır.

3 İbadeti insanlığın faydası için çalışmaktır.

4 İnsanlara olayların sebeplerini değil olayları düşünmenin esas olduğu aşılanır.

5 Bu din sekülerdir. Hümanizm de denilmektedir.

6 Namık Kemal Renan Müdafanamesi adlı eserinde pozitivizmin İslam’a attığı itiraflara cevap vermeye çalışmıştır.

Bir Din Eğitimi Konusu Olarak İslam

Teolojik yaklaşıma göre kim hangi dine inanıyorsa tüm görüşlerini savunmalıdır.

Fenomenolojik yaklaşıma göre dinin bir olgu olaral görülüp araştırılıp analizini yapmak gerekmektedir.

Din Kelimesinin Tahlili

Dain sözcüğü Arapçada borçlu olmak demektir. Buradan hareketle kişinin Allah’a nimetleri mukabilinde borçlu olarak emir ve yasaklarına uyması demektir

Dane hesaba çekmek anlamına da gelmektedir.

Dane kelimesinden müştak olan deyyan kelimesi hakim anlamına gelir. Medine sözcüğü bu kelimeden türetilmiştir.

Medeniyet kelimesi de aynı şekilde bu kökten oluşmuştur. Dinin hayata aksettirilmesi demektir.

Din Eğitiminin Temelleri

Din eğitiminin temelleri psikolojik, sosyolojik, felsefi, kültürel, evrensel, hukuki ve ekonomik temelden oluşmaktadır.

Bu temellerden en çok önem arz eden temel şüphesiz ‘’Hukuki Temel’’dir.

Hukuki Temel

Din eğitiminin dayandığı hukuki düzenlemelerden bazıları:

  • 1924 Anayasasının 70 ve 75. Maddeleri: Burada din vicdan ve ibadet özgürlüğü ele alınmıştır.
  • Tevhid-i Tedrisat Kanunu : 3 Mart 1924’te çıkarılan kanunlarda din eğitimi genel eğitim içinde ele alınmıştır.
  • 1961 Anayasası’nın 19. Maddesi: Din, vicdan ve ibadet özgürlüğünün yanında anayasada ilk defa din eğitiminin bahsi geçmiştir.
  • 1982 Anayasasının 5. Maddesi: Devletin görevleri söylenirken, insanın maddi ve manevi varlığının geliştirilmesinden bahsedilir. 24. Maddede ise her bireyin dinin inanç, vicdan ve kanaat hürriyetine sahip olduğu ile ilgili bir cümleyle başlamaktadır.
  • Uluslararası antlaşmalar:

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 18. Maddesi: 1948’de imzalanan bu anlaşmada üye devletlerin din özgürlüğü tanımasını emreder.

Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme (1966)

Din veya İnanca Dayalı Her Türlü Ayrımcılığın Kaldırılması Sözleşmesi (1981)

Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi (1989)

  • Avrupa Birliği’nin 4 Kasım 1950 Kararı.

İslam Eğitim Tarihi

İslamiyet öncesi Arap toplumunda belağat çok gelişmiş bir olgudur. Bu anlamda ‘’Muallakat-ı Seb’a’’ en önemli örneklerdendir.

Mekke Dönemi

Mekke’de Daru’l-Erkam önemli bir eğitim merkezidir.

Medine Dönemi

Medine döneminde Mescid-i Nebevi önemli bir eğitim merkezidir.

Hicretten sonra ‘’Suffa’’ önemli bir eğitim merkezidir.

Bu dönemde ‘’Küttab’’ denilen eğitim merkezleri de vardır.

Medreselerden Önceki Dönemde Din Eğitimi

Bu dönemde çoğunlukla cami ve mescitlerde din eğitimi gerçekleşmiştir.

Beytü’l-Hikme’de yabancı eserlerin tercümeleri yapılıyordu. Beytü’l-Hikme kütüphane ve rasathaneden oluşmaktaydı.

Astronomi, kimya, matematik, tıp ve felsefe alanlarında uzmanlaşmış kimseler bu alanların öncüleri olmuşlardır. Harezmi Farabi, İbn Sina, Abdulhamid b. Türk, Kindi. Cabir b. Hayyam bu konuya örnek gösterilebilir.

 

Medreselerin Kuruluşundan Sonraki Din Eğitimi

Medreseler 11.yyda ortaya çıkmıştır.

Bağdat Nizamiye Medresesi ilk kurulan medrese olarak kabul edilmektedir.

Medreselerin Eğitim Programı

Mekasıt ya da nakli ilimler: Tefsir, fıkıh, hadis gibi ilimlerdir.

Alet ya da akli ilimler: Mantık, Arapça, Fen ve Matematik.

Osmanlı Medreseleri

İlk Osmanlı medresesi İznik’te kurulmuştur.

Fatih döneminde Sahn-ı Seman adında devrin en büyük medresesi inşa edilmiştir.

Kanuni Sultan Süleyman zamanında Süleymaniye medreseleri kurulmuştur.

Osmanlılarda medreselerin ve müderrislerin bağlı olduğu kurum Şeyhulislamlık kurumudur.

Medreselerle ilgili kavramlar:

İcazet: Medreseyi tamamlayan talebeye verilen belgedir

Matlab: Medreseden mezun olan öğrencilerin isimlerini kaydettikleri ve sonrasında atama bekledikleri defterin ismidir.

Müeddib: Devlet adamlarının çocuklarına sarayda ders veren kişidir.

Muid: Müderrisin okuttuğu dersi tekrarlayan görevlidir.

Molla: İlk ve orta dereceli medreselerde eğitim gören talebelere verilen isimdir.

Mülazemet: Matlaba isimlerini kaydettikten sonra atama için sıra beklemeleridir. Bekledikleri süre zarfında görevleri ile ilgili staj yapmaktadırlar.

Dersiam: Halka da açık ders veren görevlilere ‘dersiam’ denilmektedir.

Danişmend/Suhte: Medrese eğitiminde belirli basamakları geçmiş ve yetişmiş öğrenci anlamında kullanılmaktadır.

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.